SSP w hali produkcyjnej – jak zaplanować system?

SSP w hali produkcyjnej planuje się inaczej niż w biurze. Liczy się wysokość hali, pył, temperatura, suwnice i to, że linia zwykle nie może stanąć na kilka tygodni montażu. Sam metraż nie mówi, jakie czujki mają wejść pod dach ani które maszyny mają się zatrzymać przy alarmie.

Poniżej jest przewodnik, jak zaplanować system sygnalizacji pożaru w hali: od zebrania danych o obiekcie, przez dobór detekcji i scenariusz pożarowy, po montaż na czynnym zakładzie. O tym, od czego zależy budżet takiej instalacji, pisaliśmy osobno w tekście ile kosztuje instalacja SSP w firmie.

Dlaczego do hali nie przenosi się projektu z biura

W biurze dym z kosza na śmieci dość szybko dociera do czujki nad sufitem podwieszanym. W hali produkcyjnej ta sama czujka, powieszona kilkanaście metrów wyżej, może zareagować późno albo wcale. Pod dachem zbiera się cieplejsze powietrze i dym z małego źródła rozmywa się, zanim dojdzie do stropu.

Na projekt wpływają też rzeczy, których na rzucie biura nie ma:

• wysokość nawy do konstrukcji dachu, nie tylko wysokość w świetle posadzki,
• suwnica, regały i kanały wentylacyjne, które zasłaniają czujkę albo przecinają wiązkę czujki liniowej,
• pył, opary, iskra ze spawania i szlifowania, para wodna,
• hałas maszyn, przez który sam sygnał akustyczny bywa niesłyszalny,
• praca na zmiany i okna.

Dlatego plan SSP w hali zaczyna się od procesu technologicznego, a nie od katalogu czujek.

Jak zaplanować SSP w hali produkcyjnej krok po kroku

Sensowna kolejność jest zawsze podobna. Zmienia się tylko ciężar poszczególnych kroków.

• Ustalić, po co system powstaje: wymaga tego przepis albo rzeczoznawca, oczekuje go ubezpieczyciel, albo firma chce ograniczyć przestój po pożarze.
• Obejrzeć halę i zebrać dane, o których piszemy niżej. Przy istniejącej produkcji liczy się też to, kiedy można pracować.
• Wybrać sposób wykrywania ognia osobno dla hali, stref brudnych i części socjalnej.
• Złożyć scenariusz pożarowy: co ma się stać w pierwszej minucie alarmu, a czego nie wolno wyłączyć od razu.
• Zrobić projekt i uzgodnić go z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
• Montować etapami, uruchomić, przeszkolić załogę i od razu wpisać w plan serwis.

Projekt wykonuje osoba z uprawnieniami budowlanymi. Sam schemat od instalatora, bez uzgodnienia, nie wystarcza do odbioru.

Co trzeba zebrać, zanim powstanie koncepcja

Na wizji lokalnej i z dokumentów inwestycji potrzebne są:

• rzut hali i przekrój z wysokością,
• podział na strefy pożarowe, jeśli jest już w projekcie budowlanym albo w operacie,
• opis procesów: spawanie, lakiernia, obróbka drewna, tworzywa, oleje, piece, ładowanie wózków,
• wentylacja bytowa, oddymianie, klapy, bramy przeciwpożarowe i kurtyny, które już są albo mają powstać,
• kontrola dostępu na drogach ewakuacji,
• liczba zmian i miejsca, w których zwyżka koliduje z suwnicą albo z linią,

Jakie czujki dobrać do stref hali

Dobór opiera się na specyfikacji PKN-CEN/TS 54-14:2020-09. W dużym skrócie punktowa czujka dymu jest przewidziana do niższych pomieszczeń, orientacyjnie do 12 metrów, ale nie jest to bezwzględna granica dla każdego rodzaju detektora. Specyfikacja uwzględnia różne warunki instalowania i rodzaje czujek. W określonych przypadkach dopuszcza również inne wysokości, zależnie od rodzaju detekcji i przewidywanego rozwoju pożaru. W wyższej nawie zwykle stosuje się czujki liniowe albo system zasysający, a tam, gdzie specyfikacja tego wymaga, skuteczność potwierdza się próbą. Czujki ciepła mają wyraźnie niższy zasięg wysokości i samej hali nie zabezpieczą.

Ta sama specyfikacja zagęściła też rozstaw względem starszych przyzwyczajeń. Czujki dymu rozkłada się dziś ciaśniej niż w projektach sprzed lat. Układu „co kilkanaście metrów, bo kiedyś tak wyszło” nie da się przenieść na nową halę.

Kierunek doboru wygląda tak:

W strefie, która sama produkuje dym albo pył, alarm można oprzeć na dwóch czujkach albo na innym zjawisku niż sam dym. Chodzi o to, żeby pojedyncza iskra ze szlifierki nie zatrzymywała zmiany. Granicę tej zależności ustawia projektant według specyfikacji, nie obsługa na obiekcie po pierwszym fałszywym alarmie.

Przy wyjściach ewakuacyjnych zostają ręczne ostrzegacze pożarowe. W hałaśliwej hali sam głośnik bywa za słaby, więc sygnalizację akustyczną uzupełnia się optyczną i sprawdza na tle pracujących maszyn, a nie w pustej hali po godzinach.

Czujkę liniową prowadzi się tak, żeby suwnica i wózki nie przerywały wiązki. Jeśli trasa suwnicy wypełnia całą nawę, często pewniejszy jest system zasysający pod dachem, z rurą poza zasięgiem pracy urządzenia.

Strefy dozorowe i scenariusz pożarowy

Centrala ma pokazać, gdzie jest pożar, na tyle precyzyjnie, żeby brygadzista i straż nie szukali źródła po całej hali. Jedna strefa dozorowa na dwa tysiące metrów otwartej przestrzeni wygląda tanio na schemacie, a przy alarmie jest mało użyteczna. Strefy dzieli się według procesu, dróg ewakuacji i realnych przeszkód, a nie według tego, ile wejść ma centrala w najtańszej wersji.

Scenariusz pożarowy, nazywany też matrycą sterowań, odpowiada na konkretne pytania:

• które wentylatory bytowe mają stanąć, a które klapy oddymiające mają się otworzyć,
• które bramy i kurtyny przeciwpożarowe mają się zamknąć,
• które drzwi na drodze ewakuacji mają puścić, mimo kontroli dostępu,
• które fragmenty linii mają się zatrzymać i w jakiej kolejności,
• kto dostaje komunikat: ochrona, kierownik zmiany, monitoring straży, jeśli jest przewidziany.

Monitoring alarmu do straży pożarnej nie jest automatycznym dodatkiem do każdej centrali. Wchodzi tam, gdzie wymaga go przepis dla danego budynku, decyzja rzeczoznawcy albo warunek ubezpieczenia. To ustala się przy koncepcji, bo od tego zależy nadajnik i łącze.

Z czym połączyć system w hali

SSP w zakładzie rzadko jest samotną instalacją. Centrala steruje tym, co już ma ograniczać pożar albo co może go roznieść.

• Oddymianie i klapy dymowe. W wysokiej hali odprowadzenie dymu decyduje o tym, czy da się ewakuować budynek.
• Wentylacja technologiczna. Ma stanąć albo przełączyć się według scenariusza, a nie pracować dalej i pchać dym na sąsiednią strefę.
• Bramy i drzwi przeciwpożarowe między halą, magazynem i biurem.
• Kontrola dostępu. Przy alarmie drogi ewakuacji mają być drożne dla ludzi.

Okablowanie nie jest zwykłą instalacją elektryczną. Trasy i kable dobiera się tak, żeby obwód utrzymał funkcję przez czas założony w projekcie. Koryto dokładane na końcu, przewiercone przez ścianę oddzielenia pożarowego bez właściwego zabezpieczenia przepustu, psuje odbiór nawet przy dobrych czujkach.
Centrala potrzebuje zasilania podstawowego i rezerwowego z akumulatorów, na czas wymagany dla tego typu urządzeń. Szafę stawia się tam, gdzie obsługa dojdzie przy alarmie, a nie w środku strefy największego zapylenia.

Montaż, gdy hala nie może stanąć

Na czynnym zakładzie plan montażu jest częścią projektu, nie ustaleniem z brygadzistą w dniu wjazdu zwyżki. Ustala się kolejność pomieszczeń, pracę w oknach między zmianami albo w weekend i to, która suwnica musi być wtedy odstawiona.

W praktyce dobrze działa podział na etapy:

• najpierw trasy kablowe i przepusty, tam gdzie dostęp z posadzki jest najtrudniejszy,
• potem czujki ostrzegacze w jednej części hali, z próbnym uruchomieniem tej części,
• na końcu centrala, już z technologiem produkcji, a nie tylko z ekipą montażową.

Próby, przy których ma zadziałać brama albo stanąć fragment linii, umawia się punktowo. Nie robi się ich „przy okazji”, w środku zmiany, bez osoby, która odpowiada za proces.

Po uruchomieniu zostaje dokumentacja powykonawcza, instrukcja i szkolenie: co oznacza sygnał, kto podchodzi do centrali, czego nie wolno resetować przed sprawdzeniem miejsca. Bez tego nawet dobrze zaprojektowany system po pierwszym alarmie zostaje wyciszony i zapomniany.

Potrzebujesz planu SSP dla swojej hali?

Każdy zakład ma inny proces i inną konstrukcję dachu. ALTROM projektuje, montuje i serwisuje systemy sygnalizacji pożaru, ma też certyfikat CNBOP do budowy i serwisu tych systemów. Jeśli planujesz SSP w istniejącej hali albo w nowej inwestycji, napisz albo zadzwoń. Obejrzymy obiekt, dobierzemy detekcję do stref i przygotujemy koncepcję pod dalszy projekt oraz wycenę.

FAQ – najczęstsze pytania o SSP w hali

Czy każda hala produkcyjna musi mieć SSP?

Nie. Obowiązek wynika z katalogu w § 28 rozporządzenia o ochronie przeciwpożarowej albo z decyzji dla konkretnej inwestycji, a nie z samego przeznaczenia „hala”. Dużo zakładów i tak montuje system ze względu na ubezpieczenie, ciągłość produkcji albo wymóg rzeczoznawcy.

Czy montaż SSP zatrzyma produkcję?

Nie musi zatrzymać jej w całości. Prace przy dachu i suwnicy układa się w oknach między zmianami albo w wydzielonej części hali. Zatrzymanie fragmentu linii jest potrzebne przy próbach sterowań, i to się umawia z wyprzedzeniem.

Co ile robi się przegląd SSP w zakładzie?

System SSP wymaga regularnych przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych. Ich częstotliwość określa producent urządzeń, przy czym zgodnie z przepisami przeglądy należy wykonywać nie rzadziej niż raz w roku. W praktyce, szczególnie w zapylonych halach produkcyjnych, warto rozważyć częstsze kontrole, np. co pół roku, zależnie od warunków pracy i zaleceń producenta.